ნარდი ორი მოთამაშის თამაშია. თითოეულს თხუთმეტი ქვა ჰყავს, სვლას ორი კამათელი წყვეტს, მიზანი კი ერთია: ყველა ქვა საკუთარ სახლში მიიყვანო და მოწინააღმდეგეზე ადრე გაიყვანო დაფიდან. ქვემოთ ქართული ნარდის წესები ზუსტად ისეა აღწერილი, როგორც tamashebi.cc-ზე თამაშდება — ეს მოკლე ნარდია, ქვის მოკვლით, ბარით, ოინით, მარსით და კოქსით. გაორმაგების კუბი (დავი) აქ არ გამოიყენება.
ნარდის დაფა: სახლი, ეზო და ადგილების ნომრები
დაფაზე ოცდაოთხი ადგილია — წაგრძელებული სამკუთხედები, თორმეტ-თორმეტი თითო მხარეს. შუაზე დაფას ზოლი ყოფს, რომელსაც ბარი ჰქვია. ოთხი მეოთხედიდან ერთი შენი სახლია, მის გვერდით შენი ეზოა, მოპირდაპირე მხარეს კი მოწინააღმდეგის სახლი და ეზო. საიტზე შენი სახლი ყოველთვის ქვედა მარჯვენა მეოთხედშია. ახსნა რომ გაგვიადვილდეს, ადგილებს შენი მხრიდან დავნომრავთ: 1-დან 6-მდე შენი სახლია (1 — დაფის კიდესთან ყველაზე ახლოს), 7-დან 12-მდე შენი ეზო, 13-დან 18-მდე მოწინააღმდეგის ეზო, 19-დან 24-მდე კი მისი სახლი. შენი ქვები 24-დან 1-ისკენ მოძრაობს, მოწინააღმდეგისა — საპირისპირო მიმართულებით, მისი სახლისკენ.
- ორი ქვა — 24-ე ადგილზე, მოწინააღმდეგის სახლის ყველაზე შორეულ კუთხეში. ესენი შენი „უკანა“ ქვებია და ყველაზე გრძელი გზა მათ აქვთ.
- ხუთი ქვა — 13-ე ადგილზე, მოწინააღმდეგის ეზოს დასაწყისში.
- სამი ქვა — მე-8 ადგილზე, შენს ეზოში.
- ხუთი ქვა — მე-6 ადგილზე, შენს სახლში.
- მოწინააღმდეგეს იგივე განლაგება აქვს სარკისებურად. თამაშის დასაწყისში თითოეულს 167 ნაბიჯი აქვს გასავლელი — ეს ყველა ქვის დაფიდან გასვლამდე დარჩენილი მანძილების ჯამია.
ნარდის თამაშის წესები: პირველი გაგორება და სვლა
ხელის დასაწყისში თითოეული მოთამაშე თითო კამათელს აგორებს. ვისაც მეტი მოუვა, ის იწყებს და პირველ სვლაზე სწორედ ამ ორ კამათელს თამაშობს — თავისასაც და მოწინააღმდეგისასაც. ტოლი რიცხვისას ორივე თავიდან აგორებს, ამიტომ თამაშის პირველი სვლა წყვილი არასდროს არის. შემდეგ მოთამაშეები რიგრიგობით აგორებენ ორ-ორ კამათელს. თუ ორივე კამათელზე ერთი რიცხვი მოვიდა, ეს წყვილია და ის ოთხჯერ თამაშდება: დორ-ჩარი (4-4) ნიშნავს ოთხ სვლას ოთხ-ოთხი ადგილით — ერთი ქვა შეიძლება თექვსმეტი ადგილით წავიდეს, ორი ქვა რვა-რვათი ან ოთხი სხვადასხვა ქვა თითო ოთხით. მრავალქულიან მატჩში ყოველი ახალი ხელი ისევ ერთკამათლიანი გაგორებით იწყება.
- თითო კამათელი თითო სვლაა. 5-3-ზე ერთი ქვა ხუთით გადადის, მეორე სამით, ან ერთი და იგივე ქვა ჯერ ერთით, მერე მეორით — სულ რვა ადგილით.
- როცა ერთი ქვა ორივე კამათელს თამაშობს, შუალედური გაჩერებაც ღია უნდა იყოს: ქვა ჯერ ხუთის ან სამის შემდეგ დგება და ის ადგილი არ უნდა იყოს დაკეტილი.
- ქვა შეიძლება დადგეს ცარიელ ადგილზე, საკუთარ ქვებზე (რამდენიც გინდა) ან იქ, სადაც მოწინააღმდეგის მხოლოდ ერთი ქვა დგას.
- ადგილი, სადაც მოწინააღმდეგის ორი ან მეტი ქვაა, დაკეტილია — მასზე ვერ დადგები, მაგრამ გადახტომა შეგიძლია.
- ქვები მხოლოდ წინ, საკუთარი სახლისკენ მიდის. უკან სვლა არ არსებობს.
- მაქსიმალური სვლის წესი: თუ ორივე კამათლის თამაში შეიძლება, ორივე უნდა ითამაშო, თუნდაც ერთ-ერთი სვლა არ მოგწონდეს. თუ მხოლოდ ერთი თამაშდება, ის თამაშდება; თუ თითოეული ცალ-ცალკე თამაშდება, მაგრამ ორივე ერთად არა — დიდი რიცხვი. წყვილზე იმდენ სვლას აკეთებ, რამდენიც ოთხიდან შესაძლებელია.
- თუ ვერცერთ კამათელს ვერ თამაშობ, სვლა მოწინააღმდეგეზე გადადის.
მოკვლა, ბარი და ქვის გაცოცხლება
ადგილზე მარტო მდგომი ქვა დაუცველია. თუ მოწინააღმდეგის ქვა მასზე დადგება — სვლის ბოლოს თუ შუალედურ გაჩერებაზე, სულ ერთია — შენი ქვა კვდება და ბარზე, დაფის შუა ზოლზე გადადის. სანამ ბარზე ერთი ქვა მაინც გყავს, სხვა ქვით ვერ ითამაშებ: ჯერ ის უნდა გააცოცხლო, ანუ მოწინააღმდეგის სახლში შეიყვანო. კამათელი შესვლის ადგილს მისი სახლის კიდიდან ითვლის: იაქი (1) ქვას 24-ე ადგილზე შეიყვანს — იქ, სადაც შენი უკანა ქვები თავიდან იდგა, შაში (6) კი 19-ე ადგილზე. დაკეტილ ადგილზე ქვა ვერ შედის, ხოლო მარტო მდგომ მოწინააღმდეგის ქვას შესვლისასაც მოკლავ. თუ ორივე კამათლის ადგილი დაკეტილია, სვლა გადადის; თუ მოწინააღმდეგემ სახლის ექვსივე ადგილი დაკეტა, ვერცერთი გაგორება ვერ გიშველის, სანამ ის რომელიმე ადგილს არ გახსნის.
ქართული წესი: საკუთარ სახლში მოკლავ — იქვე დარჩი
tamashebi.cc-ზე მოქმედებს ქართულ მაგიდებთან გავრცელებული წესი: თუ შენი ქვა საკუთარ სახლში მოწინააღმდეგის ქვას მოკლავს, ის იმ ადგილზე რჩება სვლის ბოლომდე. მაგალითად, 4-2 მოგივიდა, მერვე ადგილიდან ოთხით მეოთხეზე ჩახვედი და იქ მდგომი ქვა მოკალი. ორიანს ამ ქვით ვეღარ ითამაშებ მეორე ადგილზე — ორიანი სხვა ქვით უნდა წავიდეს. შეგიძლია იმავე ადგილზე მეორე ქვა მიიყვანო ან, თუ იქ ორი ქვა გყავს, ერთი წაიყვანო: მთავარია, ადგილი არ დაცარიელდეს. გამონაკლისი ერთია — თუ სხვაგვარად კამათელს ვერაფრით ითამაშებ, ქვას წასვლა შეუძლია, რადგან ეს წესი სვლას არასდროს გიკარგავს. ბარიდან შესვლისას მოკვლაზე წესი არ ვრცელდება: ის მოწინააღმდეგის სახლში ხდება და არა შენსაში.
ქვების გაყვანა და თამაშის დასასრული
- გაყვანა მაშინ იწყება, როცა დაფაზე დარჩენილი ყველა შენი ქვა სახლშია და ბარზე არცერთი გყავს.
- კამათლის რიცხვი იმ ადგილიდან გაიყვანს ქვას, რომლის ნომერსაც ემთხვევა: ფანჯი (5) — მეხუთე ადგილიდან, სე (3) — მესამიდან.
- კამათლით სახლის შიგნითაც შეგიძლია გადაადგილება, თუ ეს უფრო მოსახერხებელია.
- თუ კამათლის ადგილზე ქვა არ გაქვს, მაგრამ უფრო შორს (მაღალ ნომერზე) გაქვს, უფრო შორი ქვა უნდა ითამაშო სახლის შიგნით.
- თუ კამათლის ადგილზე ქვა არ გაქვს და უფრო შორს აღარაფერი დგას, გადის ყველაზე შორს მდგომი ქვა: შაში გაიყვანს ქვას მეოთხე ადგილიდან, თუ მეხუთესა და მეექვსეზე აღარაფერი დარჩა.
- თუ გაყვანისას ქვა მოგიკლეს, გაყვანა ჩერდება: ჯერ ის უნდა გააცოცხლო და სახლამდე მიიყვანო.
ხელს იგებს ის, ვინც პირველი გაიყვანს თხუთმეტივე ქვას. რამდენ ქულას მიიღებს, ამას წაგებულის მდგომარეობა წყვეტს: ოინი ერთი ქულაა (წაგებულმა ერთი ქვა მაინც გაიყვანა), მარსი — ორი (ვერცერთი ვერ გაიყვანა), კოქსი — სამი (ვერცერთი ვერ გაიყვანა და ქვა ჯერ კიდევ ბარზე ან მოგებულის სახლში ჰყავს). მატჩი 1, 3, 5 ან 7 ქულამდე თამაშდება — ამას მაგიდის შექმნისას ირჩევ.
მაგალითები: როგორ თამაშდება სვლა
- 5-3 პირველ სვლაზე. კლასიკური პასუხია: ერთი ქვა მერვე ადგილიდან ხუთით მესამეზე, მეორე მეექვსედან სამით ასევე მესამეზე. მესამე ადგილზე ორი ქვა დგას — ის დაკეტე და სახლში უკვე ორი დაკეტილი ადგილი გაქვს, მეექვსე და მესამე. მოწინააღმდეგის მოკლული ქვა მათზე ვეღარ შევა.
- დუ-შაში (6-6) შენს პირველ საკუთარ გაგორებაზე. ოთხი ექვსიანი გაქვს. ხშირად ასე თამაშობენ: ორი უკანა ქვა 24-დან 18-ზე, ორი ქვა 13-დან მე-7-ზე. ასე ორი ახალი დაკეტილი ადგილი გაჩნდება — ერთი მოწინააღმდეგის ეზოში, მეორე შენსაში. თუ მოწინააღმდეგის პირველმა სვლამ რომელიმე ეს ადგილი დაკეტა, ის ვარიანტი აღარ თამაშდება და სხვას ეძებ.
- ბარიდან შესვლა. ბარზე ქვა გყავს და 5-2 მოგივიდა. ხუთიანი ქვას მოწინააღმდეგის სახლის მე-20 ადგილზე შეიყვანს, ორიანი — 23-ზე. თუ ორივე ადგილი ღიაა, ერთს ირჩევ შესასვლელად, მეორე კამათელს კი სხვა ქვით ან იმავე ქვით თამაშობ.
- მოკვლა საკუთარ სახლში. 3-1: მეექვსე ადგილიდან სამით მესამეზე მოკალი მოწინააღმდეგის ქვა. ერთიანით ამ ქვას მეორეზე ვერ წაიყვან — ის მესამეზე რჩება. სამაგიეროდ, თუ მეოთხე ადგილზე ქვა გყავს, ერთიანით მას მესამეზე მიიყვან და მოკლულის ადგილს დაკეტავ.
ხშირად დასმული კითხვები
- ნარდის წესები და ქართული ნარდის წესები ერთი და იგივეა?
- ძირითადად კი: დაფა, განლაგება, მოკვლა და გაყვანა საერთაშორისო ბექგემონს ემთხვევა. ქართულს განასხვავებს ქულების დათვლა (ოინი, მარსი, კოქსი), გაორმაგების კუბის არარსებობა და ადგილობრივი წესები — მაგალითად, საკუთარ სახლში მოკვლის შემდეგ ქვის იქვე დარჩენა.
- შეიძლება ერთი კამათელი გამოვტოვო, თუ სვლა არ მომწონს?
- არა. თუ კამათლის თამაში შეიძლება, უნდა ითამაშო. ხელიდან მხოლოდ ის რიცხვი გეკარგება, რომლის თამაშიც წესებით შეუძლებელია.
- როგორ ვითამაშო ეკრანზე?
- შენს სვლაზე დააჭირე კამათლებს — გააგორებს სერვერი და ორივე მოთამაშე ერთსა და იმავე რიცხვს ხედავს. დააჭირე ქვას და გაინათება ყველა ადგილი, სადაც მას შეუძლია წასვლა; იმავე ქვაზე მეორედ დაჭერა მას დიდი კამათლით გადაიყვანს, გაყვანისას კი ერთი დაჭერაც კმარა. სვლის ბოლოს თამაში ორნახევარი წამით ჩერდება: ↶ ღილაკით ბოლო ნაბიჯს დააბრუნებ, ✓-ით დაადასტურებ. ტელეფონზე დაფა ჰორიზონტალურად თამაშდება, Android-ზე — მთელ ეკრანზე.
- რა ხდება, თუ სვლის დრო ამომეწურა?
- სვლის დრო შეზღუდულია. თუ ამოიწურა, სერვერი სვლას შენ მაგივრად დაასრულებს, წესების დაცვით.
- nardi tamashi, nardi online — ესეც ეს თამაშია?
- დიახ, ლათინური ასოებით ასე ეძებენ ნარდის თამაშს ონლაინ. tamashebi.cc-ზე ნარდი ბრაუზერში იხსნება, არაფრის ჩამოტვირთვა არ გჭირდება.
- ითამაშე ნარდი ონლაინ
- ოინი, მარსი და კოქსი — ქულების დათვლა
- ნარდის სტრატეგია: რჩევები
- ნარდის ტერმინების ლექსიკონი
ნარდი tamashebi.cc-ზე უფასოა. ზოგ მაგიდაზე Domino Coin გამოიყენება — ეს ვირტუალური ქოინია, ფული არ არის და ფულზე არ იცვლება. თამაში გასართობად და ოსტატობისთვისაა.