ლექსიკონი — ქართული თამაშების ტერმინები
დომინოს, ჯოკრის, ნარდის, ბურას და სეკას სიტყვები ერთ გვერდზე — სტავკიდან და რიბიდან ხიშტამდე, კოქსამდე და მოლიუტკამდე, თითო ხაზით და ისე, როგორც საიტზე თამაშდება.
ამ გვერდზე თავმოყრილია სიტყვები, რომლებსაც tamashebi.cc-ის თამაშებში — და ქართულ მაგიდასთან — ყველაზე ხშირად გაიგონებთ. თითოეული ერთი ხაზით არის ახსნილი, ისე, როგორც საიტის თამაში მას იყენებს. ზოგ ოჯახსა და ეზოში იგივე სიტყვა ცოტა სხვა მნიშვნელობითაც იხმარება; ვრცელი ახსნა და მაგალითები თითოეული თამაშის ლექსიკონსა და წესებშია — ბმულები გვერდის ბოლოს არის.
დომინო
- ქვა — დომინოს ერთი ფილა ორი ნახევრით, თითოეულზე 0-დან 6-მდე წერტილია; ნაკრებში 28 ქვაა.
- დუბლი — ქვა, რომლის ორივე ნახევარზე ერთი რიცხვია, 0-0-დან 6-6-მდე; ნაკრებში შვიდი დუბლია.
- სტავკა — ხელში პირველი დადებული დუბლი, ერთადერთი, რომელიც ოთხ მხარეს იხსნება. ფსონს არ ნიშნავს — ეს მხოლოდ ქვის სახელია.
- ბაზარი — დარიგების შემდეგ დარჩენილი 14 დახურული ქვა. თუ სვლა არ გაქვთ, აქედან იღებთ, სანამ დასადებს არ იპოვით.
- დაცული ორი ქვა — ბაზრის ბოლო ორი ქვა, რომელსაც ვერავინ აიღებს; ხელის ბოლომდე დახურული რჩება.
- ღია ბოლო — ჯაჭვის ბოლო, რომელზეც შემდეგი ქვა იდება იმ ნახევრით, რომელიც მის რიცხვს ემთხვევა.
- ხუთის ჯერადი — თუ ღია ბოლოების ჯამი 5, 10, 15 და ასე შემდეგ 35-მდეა, ქვის დამდები ამდენ ქულას წერს; სხვა ჯამი ქულას არ იძლევა.
- გატარება — სვლის გადაცემა. ხდება მხოლოდ მაშინ, როცა სვლა არ გაქვთ და ბაზარში მხოლოდ დაცული ორი ქვაა.
- დაკეტვა — ხელი ისე სრულდება, რომ ხელი ვერავინ დაცალა: რიბით, ან როცა ორივე მოთამაშემ ზედიზედ გაატარა.
- რიბა — მკვდარი ჯაჭვი: ყველა ღია ბოლო ისეთ რიცხვს ითხოვს, რომლის ქვაც აღარც ხელებშია და აღარც ბაზრის აღებად ნაწილში.
- ნიჩია (ფრე) — დაკეტილ ხელში ორივეს თანაბარი ჯამი დარჩა; ქულას არავინ წერს და მატჩი შემდეგი ხელით გრძელდება.
- დარჩენილის ჩაწერა — ხელის გამარჯვებული მოწინააღმდეგის ხელში დარჩენილ წერტილებს წერს, ზევით დამრგვალებულს ხუთის ჯერადამდე: 11 ხდება 15.
- ორი ნული — თუ მოწინააღმდეგეს ხელში მხოლოდ 0-0 შერჩა, ხელის გამარჯვებული 10 ქულას წერს.
- მატჩი — თამაში არჩეულ ქულამდე: 75, 175, 255 ან 355. გამარჯვებული მხოლოდ ხელის ბოლოს ცხადდება.
ჯოკერი
- ჯოკერი (კარტი) — ორი განსაკუთრებული კარტი, რომლებიც 36-კარტიან დასტაში ორ შავ ექვსიანს, 6♠-სა და 6♣-ს ცვლის.
- კოზირი — ხელის უფროსი მასტი: ნებისმიერი კოზირი სჯობს სხვა მასტის ნებისმიერ კარტს.
- ბეზი — უკოზირო ხელი: როცა კოზირად ჯოკერი ამოვიდა, ან ცხრაკარტიან ხელში კოზირის ამრჩევმა ბეზი გამოაცხადა.
- თქმა (განაცხადი) — ხელის დასაწყისში თითოეული ამბობს, რამდენ წაყვანილს წაიღებს.
- პასი — ნულის თქმა: დაპირება, რომ ერთ წაყვანილსაც არ წაიღებ. შესრულებული პასი 50 ქულაა.
- ბოლო მთქმელი — მეოთხე, რომელსაც ის რიცხვი ეკრძალება, რომლითაც თქმების ჯამი წაყვანილების რაოდენობას გაუტოლდება.
- წაყვანილი — ერთი წრე, რომელშიც ოთხივე თითო კარტს დებს; მას ყველაზე ძლიერი კარტის პატრონი იღებს.
- მოჯოკვრა — ჯოკრის თამაში წაყვანილის წასაღებად: ასეთი ჯოკერი ყველაფერს ჭრის, კოზირის ჩათვლით.
- გატანება — ჯოკრის თამაში ისე, რომ წაყვანილზე უარი თქვას.
- ხიშტი — ჯარიმა, როცა ერთი ან მეტი თქვი და ვერცერთი წაიღე. რამდენი აკლდება, მაგიდის შექმნისას არჩეული ხიშტის წესი წყვეტს.
- პულკა — ხელების ჯგუფი, რომლის ბოლოს ჯამი, პრემია და მოშლა ითვლება; თამაშში ოთხი პულკაა.
- პრემია — პულკის ყველა ხელის ზუსტად შესრულებისთვის: პულკის საუკეთესო ხელის ქულა კიდევ ერთხელ ემატება.
- მოშლა — როცა პულკაში ვინმემ პრემია აიღო, დანარჩენებს თავიანთი საუკეთესო ხელის ქულა აკლდებათ.
- სტანდარტული — ვარიანტი 24 ხელით: 1-დან 8 კარტამდე, ოთხი ცხრაკარტიანი, 8-დან 1-მდე და კიდევ ოთხი ცხრაკარტიანი.
- ცხრიანები — ვარიანტი 16 ხელით: ყველა ხელი ცხრაკარტიანია, ოთხ პულკად.
იაპონური ჯოკერი
- იაპონური ჯოკერი — ჯოკრის ორკაციანი ვარიანტი იმავე 36-კარტიანი დასტით. თქმა არ არის და ყოველ ხელში 18 წაყვანილია.
- გამცხადებელი — პირველი სამი კარტის ნახვის შემდეგ კოზირს ან ბეზს ირჩევს; ეს როლი ხელიდან ხელამდე მონაცვლეობს.
- სვეტი — მაგიდაზე ხუთი სვეტია, თითოში ღია კარტი დახურულის თავზე; ღია კარტის თამაშისას დახურული ხელში გადადის.
- ჯოკერი იაპონურში — ყოველთვის წასაღებად თამაშდება; „გატანება“ აქ არ არსებობს.
- ანგარიში სხვაობით — ხელს მეტი წაყვანილის მქონე იგებს და სხვაობას იწერს; ცხრა-ცხრა ფრეა და ქულას არავინ იწერს.
- მიზნობრივი ქულა — 11, 15, 21 ან 31, მაგიდის შემქმნელის არჩევანით; ნაგულისხმევად 21.
ნარდი
- მოკლე ნარდი — ნარდის ვარიანტი, რომელიც საიტზე თამაშდება: მოკვლით, ბარით, ოინით, მარსით და კოქსით.
- სახლი — შენი ბოლო მეოთხედი, ექვსი ადგილი, სადაც ყველა ქვა უნდა შეიყვანო და საიდანაც მათ გაიყვან.
- კარი — ადგილი, სადაც ერთი მოთამაშის ორი ან მეტი ქვა დგას; მოწინააღმდეგე მასზე ვერ დადგება.
- მოკვლა — მოწინააღმდეგის მარტო მდგომ ქვაზე დადგომა; მოკლული ქვა ბარზე გადადის.
- ბარი — დაფის შუა ზოლი, სადაც მოკლული ქვა დგას, სანამ თამაშში არ დაბრუნდება.
- გაცოცხლება — მოკლული ქვის ბარიდან მოწინააღმდეგის სახლში შეყვანა; სანამ ქვა ბარზეა, სხვა სვლა არ შეიძლება.
- გაყვანა — ქვის დაფიდან გატანა სახლიდან, როცა ყველა ქვა უკვე სახლშია.
- წყვილი — ორივე კამათელზე ერთი რიცხვი; ოთხ სვლას იძლევა. 6-6-ს დუ-შაში ჰქვია.
- ოინი — ჩვეულებრივი მოგება, 1 ქულა: წაგებულმა ერთი ქვა მაინც გაიყვანა.
- მარსი — ორმაგი მოგება, 2 ქულა: წაგებულმა ვერცერთი ქვა ვერ გაიყვანა.
- კოქსი — სამმაგი მოგება, 3 ქულა: წაგებულს არცერთი ქვა არ გაუყვანია და ქვა ბარზე ან მოგებულის სახლში ჰყავს.
- მატჩი — ხელების სერია 1, 3, 5 ან 7 ქულამდე; იგებს, ვინც პირველი მიაღწევს.
- დავი (გაორმაგება) — ზოგ თამაშში ხელის ღირებულების გასაორმაგებელი კუბი; tamashebi.cc-ის ნარდში ის არ არის.
ბურა
- სამკარტიანი და ხუთკარტიანი — ხელში 3 ან 5 კარტია; ხელის მოსაგებად შესაბამისად 31 ან 61 ქულაა საჭირო.
- წყვილებში — ხუთკარტიანი ოთხ მოთამაშეზე, ორ გუნდად; პარტნიორები პირისპირ სხედან და მათი წაღებული ერთად ითვლება.
- კოზირი — მასტი, რომელიც ყველა სხვას ჭრის; მას დარიგების შემდეგ ღიად გადაბრუნებული კარტი წყვეტს.
- ჭრა (მოჭრა) — დადებული ყოველი კარტის გადაფარვა იმავე მასტის უფრო მაღლით ან კოზირით — ან ყველასი, ან არცერთის.
- მიცემა (დაყრა) — იმდენივე კარტის დადება ჭრის გარეშე; სამკარტიანში — პირქვე.
- წაღება — ერთი რაუნდის კარტები, რომლებიც ძლიერ მოთამაშეს მიაქვს; ასევე თავად ეს რაუნდი.
- ავსება — წაღების შემდეგ დასტიდან კარტების აღება, ჯერ წამღებისა.
- „ვარ“ — განცხადება, რომ 31 (ხუთკარტიანში 61) უკვე აკრეფილია. ითქმის წაღებისთანავე; ცრუ „ვარ“ ხელს აგებინებს.
- ბურა (კომბინაცია) — სავსე ხელი მხოლოდ კოზირებით; ერთად დადებული, ხელს მაშინვე იგებს.
- მოლიუტკა (მალიუტკა) — სავსე ხელი ერთი არაკოზირი მასტით: ძლიერი სვლაა, მაგრამ ხელს თავისით არ იგებს. მაგიდის პარამეტრით შეიძლება რიგის გარეშეც დაიდოს.
- დავი, სე, ჩარი, ფანჯი, შაში — ხელის ღირებულების აწევის საფეხურები, 2-დან 6 ქულამდე; სახელები ნარდის კამათლის რიცხვებიდანაა.
- მიღება და უარი — პასუხი აწევაზე; უარის თქმისას ხელს აწევამდელი ღირებულებით აგებ.
- ხელი აწევის გარეშე — პირველი ხელი, როცა რომელიმე მხარეს მატჩის მოგებამდე ერთი ქულა აკლია.
- მატჩი — ხელების სერია 1, 3, 7 ან 11 ქულამდე.
სეკა
სეკა საიტზე ჯერ მზადდება. ქვემოთ მოცემული სიტყვები ეკუთვნის მის გვერდზე აღწერილ, ყველაზე გავრცელებულ ვარიანტს; ზუსტ წესებს, რომლებითაც საიტზე ითამაშება, გახსნისას დავწერთ.
- ტრინკა — სამი ერთნაირი კარტი; ყველაზე ძლიერი კომბინაცია. უმაღლესია სამი ტუზი — 33.
- სვარა — ტოლი ქულებისას ხელის თავიდან თამაში.
- აწევა — ხელის ღირებულების გაზრდა, რომელსაც დანარჩენები ან უთანაბრდებიან, ან გადიან.
- გასვლა — კარტების დაბრუნება და ხელიდან გამოსვლა.
- გახსნა — ორ დარჩენილ მოთამაშეს შორის კარტების ჩვენების მოთხოვნა.
- ბლეფი — სუსტი ხელით ისე თამაში, თითქოს ძლიერი გქონდეს.
ზოგადი
- Domino Coin — თამაშის შიდა ვირტუალური ქოინი. ის ფული არ არის: ვერ იყიდი, ვერ გაყიდი და ფულზე ვერ გადაცვლი.
- სტუმარი — მოთამაშე ანგარიშის გარეშე: სახელი 3–20 სიმბოლოთი და თორმეტიდან ერთი ავატარი. რეიტინგული მატჩები და ქოინის მაგიდები მისთვის არ არის.
- რეიტინგული და ჩვეულებრივი — რეიტინგული მატჩის შედეგი რეიტინგის ცხრილზე აისახება, ჩვეულებრივისა — არა.
- სწრაფი თამაში — მოწინააღმდეგეს სისტემა თავად გირჩევს.
- ბოტი — კომპიუტერი-მოწინააღმდეგე სავარჯიშოდ დომინოსა და ბურაში; ნარდსა და კლასიკურ ჯოკერში მხოლოდ იმ მოთამაშის ადგილს იკავებს, ვისაც დრო ამოეწურა ან გავიდა.
ხშირად დასმული კითხვები
- სტავკა დომინოში ფსონს ნიშნავს?
- არა. ასე ჰქვია ხელში პირველ დადებულ დუბლს. ფულთან ან ფსონთან მას არაფერი აქვს საერთო.
- რით განსხვავდება ხიშტი მოშლისგან?
- ხიშტი ერთი ხელის ჯარიმაა — თქვი ერთი ან მეტი და ნული წაიღე. მოშლა პულკის ბოლოს იწერება, როცა პრემია სხვამ აიღო.
- მოლიუტკა ხელს იგებს?
- tamashebi.cc-ზე — არა. ხელს მაშინვე მხოლოდ ბურა იგებს, ანუ სავსე ხელი კოზირებით.