Sözlük — Gürcü Oyunlarının Terimleri
Domino, Joker, Nardi, Bura ve Seka terimleri tek sayfada — stavka ve ribadan khishti, koks ve maliutkaya kadar, her biri tek satırda ve bu sitedeki oyunların oynadığı gibi.
Bu sayfada tamashebi.cc oyunlarında — ve Gürcü masalarında — en sık duyacağınız kelimeler bir arada. Her biri, sitedeki oyunun onu kullandığı şekilde tek satırda açıklanıyor. Bazı aileler ve mahalleler aynı kelimeyi biraz farklı bir anlamda kullanabilir; ayrıntılı açıklamalar ve örnekler her oyunun sözlüğünde ve kurallarında, bağlantılar sayfanın sonunda.
Domino
- Taş, kva (ქვა) — iki yarısı olan bir domino taşı, her yarıda 0 ile 6 arası nokta; bir takımda 28 taş vardır.
- Çift, dubli (დუბლი) — iki yarısında aynı sayı olan taş, 0-0’dan 6-6’ya; bir takımda yedi çift vardır.
- Stavka (სტავკა) — elde masaya konan ilk çift; dört yöne açılan tek taştır. Bahis anlamına gelmez, yalnızca bir taşın adıdır.
- Bazari (ბაზარი) — dağıtımdan sonra kalan 14 kapalı taş, yani pazar. Hamleniz yoksa, oynanacak bir taş bulana kadar buradan çekersiniz.
- Korunan iki taş — pazarın son iki taşı; kimse çekemez, el bitene kadar kapalı kalır.
- Açık uç — zincirin, bir sonraki taşın sayısı eşleşen yarısıyla konduğu ucu.
- Beşin katları — açık uçların toplamı 5, 10, 15 ve böyle 35’e kadarsa, taşı koyan o kadar puan yazar; başka bir toplam puan getirmez.
- Pas, gatareba (გატარება) — sırayı devretmek. Yalnızca hamleniz olmadığında ve pazarda yalnızca korunan iki taş kaldığında olur.
- Kilitlenme, daketva (დაკეტვა) — el, kimse elini bitiremeden sona erer: riba ile ya da iki oyuncu üst üste pas geçtiğinde.
- Riba (რიბა) — ölü zincir: her açık uç, ne ellerde ne de pazarın çekilebilir kısmında taşı kalmamış bir sayı ister.
- Nichia (ნიჩია, ფრე) — kilitlenen elde iki oyuncunun toplamı eşit; kimse puan yazmaz ve maç bir sonraki elle sürer.
- Kalanı yazmak — eli kazanan, rakibin elinde kalan noktaları beşin katına yukarı yuvarlayarak yazar: 11, 15 olur.
- İki sıfır — rakibin elinde yalnızca 0-0 kaldıysa, eli kazanan 10 puan yazar.
- Maç — seçilen puana kadar oyun: 75, 175, 255 veya 355. Kazanan ancak bir elin sonunda belli olur.
Joker
- Joker (kart) — 36 kartlık destede iki siyah altılının, 6♠ ile 6♣’ün yerini alan iki özel kart.
- Koz, kozıri (კოზირი) — elin üstün rengi: her koz, başka renkteki her karttan güçlüdür.
- Bezi (ბეზი) — kozsuz el: koz için joker açıldığında ya da dokuz kartlık elde kozu seçen oyuncu bezi ilan ettiğinde.
- Söz, tkma (თქმა) — elin başında her oyuncu kaç el alacağını söyler.
- Pas, pasi (პასი) — sıfır sözü, hiç el almama vaadi. Tutturulan pas 50 puandır.
- Son söyleyen — sözlerin toplamını el sayısına eşitleyecek sayıyı söyleyemeyen dördüncü oyuncu.
- El, tsaqvanili (წაყვანილი) — dört oyuncunun birer kart oynadığı bir tur; en güçlü kartın sahibi alır.
- Mojokvra (მოჯოკვრა) — jokeri eli almak için oynamak: böyle bir joker koz dahil her şeyi keser.
- Gataneba (გატანება) — jokeri eli bırakacak şekilde oynamak.
- Khishti (ხიშტი) — bir veya daha fazla söyleyip hiç el alamamanın cezası. Ne kadar düşüleceğini masa kurulurken seçilen khishti kuralı belirler.
- Pulka (პულკა) — sonunda ara toplamın, premianın ve moshlanın hesaplandığı eller grubu; oyunda dört pulka vardır.
- Premia (პრემია) — pulkanın bütün ellerini tam tutturmanın ödülü: pulkanın en iyi elinin puanı bir kez daha eklenir.
- Moshla (მოშლა) — pulkada biri premiayı aldığında, diğerlerinden kendi en iyi ellerinin puanı düşülür.
- Standart — 24 elli sürüm: 1’den 8 karta, dört dokuz kartlık el, 8’den 1’e ve dört dokuz kartlık el daha.
- Dokuzlar, tskhrianebi (ცხრიანები) — 16 elli sürüm: bütün eller dokuz kartlık, dört pulka halinde.
Japon Jokeri
- Japon Jokeri — aynı 36 kartlık desteyle oynanan iki kişilik Joker. Söz yoktur ve her elde 18 el alınır.
- İlan eden — ilk üç kartı gördükten sonra bir koz rengi ya da bezi seçer; bu rol elden ele değişir.
- Sütun — masada beş sütun vardır, her birinde açık bir kart kapalı bir kartın üstünde durur; açık kart oynanınca kapalı olan elinize geçer.
- Japon Jokeri’nde joker — her zaman eli almak için oynanır; gataneba burada yoktur.
- Farkla puanlama — daha çok el alan eli kazanır ve farkı yazar; dokuz–dokuz beraberliktir, kimse puan yazmaz.
- Hedef puan — masayı kuranın seçimine göre 11, 15, 21 veya 31; varsayılan 21.
Nardi
- Kısa nardi — sitede oynanan nardi türü: pul kırma, bar, oini, mars ve koks ile.
- Ev — son çeyreğiniz, altı hane; bütün pullarınızı buraya getirip buradan toplarsınız.
- Kari (კარი) — bir oyuncunun iki veya daha fazla pulunun durduğu hane; rakip oraya konamaz.
- Kırma, mokvla (მოკვლა) — rakibin tek başına duran pulunun üstüne konmak; kırılan pul bara gider.
- Bar — tahtanın ortasındaki şerit; kırılan pul oyuna dönene kadar burada bekler.
- Giriş, gatsotskhleba (გაცოცხლება) — kırılan pulu bardan rakibin evine sokmak; pul bardayken başka hamle yapılamaz.
- Toplama, gaqvana (გაყვანა) — bütün pullar evdeyken bir pulu evden tahta dışına çıkarmak.
- Çift, tsqvili (წყვილი) — iki zarda aynı sayı; dört hamle verir. 6-6’ya du-shashi denir.
- Oini (ოინი) — sıradan galibiyet, 1 puan: kaybeden en az bir pul toplamıştır.
- Mars (მარსი) — çifte galibiyet, 2 puan: kaybeden tek bir pul bile toplayamamıştır.
- Koks (კოქსი) — üçlü galibiyet, 3 puan: kaybeden hiç pul toplamamıştır ve bir pulu barda ya da kazananın evindedir.
- Maç — 1, 3, 5 veya 7 puana kadar eller dizisi; ilk ulaşan kazanır.
- Davi (ikiye katlama) — bazı oyunlarda elin değerini ikiye katlayan küp; tamashebi.cc’deki Nardi’de yoktur.
Bura
- Üç kartlık ve beş kartlık — elde 3 veya 5 kart; eli kazanmak için sırasıyla 31 veya 61 puan gerekir.
- Eşli — dört oyunculu, iki takımlı beş kartlık Bura; eşler karşılıklı oturur ve aldıkları birlikte sayılır.
- Koz, kozıri (კოზირი) — diğer bütün renkleri kesen renk; dağıtımdan sonra açılan kart belirler.
- Kesme, moçra (მოჭრა) — oynanan her kartı aynı rengin daha büyüğüyle ya da kozla örtmek — ya hepsini ya hiçbirini.
- Verme, dayra (დაყრა) — kesmeden aynı sayıda kart koymak; üç kartlık Bura’da kapalı olarak.
- Tsagheba (წაღება) — bir turun güçlü oyuncunun aldığı kartları; ayrıca turun kendisi.
- Tamamlama, avseba (ავსება) — bir alıştan sonra desteden kart çekmek, önce alan oyuncu.
- “Var” (ვარ) — 31’e (beş kartlıkta 61’e) ulaşıldığı iddiası. Alıştan hemen sonra söylenir; yanlış “var” eli kaybettirir.
- Bura (kombinasyon) — yalnızca kozlardan oluşan dolu el; hep birlikte konursa eli hemen kazanır.
- Maliutka (მოლიუტკა) — tek bir koz olmayan renkten dolu el: güçlü bir hamle, ama eli kendiliğinden kazanmaz. Masa ayarı sırası gelmeden oynanmasına izin verebilir.
- Davi, se, chari, panji, shashi — elin değerini yükseltme basamakları, 2’den 6 puana; adlar nardi zarının sayılarından gelir.
- Kabul ve ret — yükseltmeye verilen cevap; reddeden, eli yükseltmeden önceki değeriyle kaybeder.
- Yükseltmesiz el — taraflardan birinin maçı kazanmasına bir puan kaldığında oynanan ilk el.
- Maç — 1, 3, 7 veya 11 puana kadar eller dizisi.
Seka
Seka sitede henüz hazırlanıyor. Aşağıdaki kelimeler, sayfasında anlatılan en yaygın türe aittir; sitede oynanacak kesin kuralları açılışta yazacağız.
- Trinka (ტრინკა) — aynı değerde üç kart; en güçlü kombinasyon. En yükseği üç as — 33.
- Svara (სვარა) — puanlar eşit olduğunda elin yeniden oynanması.
- Yükseltme — elin değerini artırmak; diğerleri ya eşitler ya da çekilir.
- Çekilme — kartları geri verip elden çıkmak.
- Açma — kalan iki oyuncu arasında kartların gösterilmesini istemek.
- Blöf — zayıf bir eli güçlüymüş gibi oynamak.
Genel
- Domino Coin — oyun içi sanal bir jeton. Para değildir: satın alınamaz, satılamaz ve paraya çevrilemez.
- Misafir — hesabı olmayan oyuncu: 3–20 karakterlik bir ad ve on iki avatardan biri. Dereceli maçlar ve jetonlu masalar misafire açık değildir.
- Dereceli ve normal — dereceli maçın sonucu sıralama tablosuna yansır, normal maçınki yansımaz.
- Hızlı oyun — rakibi sistem sizin için seçer.
- Bot — domino ve Bura’da antrenman için bilgisayar rakip; Nardi ve klasik Joker’de yalnızca süresi dolan ya da oyundan çıkan oyuncunun yerini alır.
Sık sorulan sorular
- Dominodaki stavka bahis mi demek?
- Hayır. Elde masaya konan ilk çiftin adıdır. Parayla ya da bahisle hiçbir ilgisi yoktur.
- Khishti ile moshla arasındaki fark nedir?
- Khishti tek bir elin cezasıdır — bir veya daha fazla söyleyip hiç el alamamak. Moshla ise pulkanın sonunda, premiayı başkası aldığında yazılır.
- Maliutka eli kazandırır mı?
- tamashebi.cc’de hayır. Eli hemen yalnızca bura, yani kozlardan oluşan dolu el kazanır.